AB’de Demokrasi Paradoksu: Tartışmalı 'Chat Control' Yasası Çoğunluğa Rağmen Geçti!

Gizlilik Savunucuları Çoğunlukta Ama Bürokrasiyi Aşamadı

Avrupa Birliği (AB) genelinde dijital gizliliği ve kullanıcı haklarını derinden sarsacak olan ve kamuoyunda "Chat Control" (Sohbet Kontrolü) olarak bilinen tartışmalı yasa tasarısı, Avrupa Parlamentosu'ndaki oylamada büyük bir demokrasi paradoksuna sahne oldu. Yasanın iptal edilmesi yönünde çoğunluk oy kullanmasına rağmen, yasal engelleme için gereken salt çoğunluk barajı aşılamadığı için özel mesajların taranmasına izin veren yasa tasarısı engellenemedi.

Eski AP milletvekili ve gizlilik aktivisti Patrick Breyer, oylamayı "şüphesiz mass surveillance (kitlesel gözetim) projesinin önünü açan bir demokrasi tiyatrosu" olarak nitelendirdi.

Çoğunluk İptal Dedi Ama Baraj Aşılamadı

Kullanıcıların özel mesajlaşmalarının çocuk istismarı materyallerini (CSAM) tespit etme gerekçesiyle taranmasını sağlayan geçici yasa ("Chat Control 1.0"), 3 Nisan 2026'da yürürlükten kalkmıştı. Bu yasanın yeniden yürürlüğe sokulmasını engellemek için yapılan oylamada şu sonuçlar alındı:

• 314 milletvekili yasanın tamamen kaldırılması yönünde oy kullandı.
• 276 milletvekili yasanın devam etmesini istedi.
• Yasanın iptal edilebilmesi için Avrupa Konseyi'nin kararına karşı **360 milletvekilinin** (salt çoğunluk) ret oyu vermesi gerekiyordu.

Bu yasal baraj nedeniyle, mecliste yasa karşıtları çoğunlukta olmasına rağmen yasanın reintroduce (yeniden yürürlüğe konma) süreci durdurulamadı. Ayrıca mahkeme kararı olmadan tüm hesapların taranmasını engelleyecek ve sadece şüpheli kişileri kapsayacak şekilde sınırlandırmayı hedefleyen önerge de gerekli oyu alamadı. Böylece savcılık izni olmadan tüm AB vatandaşlarının mesajlarının taranmasının önü açılmış oldu.

Uçtan Uca Şifreleme (E2EE) Şimdilik Güvende

Parlamentodaki gizlilik savunucularının elde ettiği tek kazanım, uçtan uca şifreli (E2EE) mesajlaşma platformlarının (Signal, WhatsApp vb.) bu tarama zorunluluğunun dışında tutulması oldu. Ancak kalıcı yasa tasarısı olan "Chat Control 2.0" (CSAR) üzerindeki trilog (üçlü) müzakereler devam ediyor.

Avrupa Konseyi, şifrelemeyi bozmadan cihazların içinde tarama yapılmasına izin veren "client-side scanning" (cihaz içi tarama) teknolojisini dayatmak istiyor. Başta Signal ve siber güvenlik uzmanları olmak üzere pek çok kesim, bu yöntemin şifrelemeyi tamamen işlevsiz kılacağını ve hükümetlerin bu altyapıyı ilerleyen yıllarda muhalifleri veya devlet karşıtı söylemleri engellemek için kitlesel bir gözetim silahına dönüştürebileceğini savunarak direnmeye devam ediyor. Kabul edilen geçici tasarı, Avrupa Konseyi'nin de onayının ardından 2028 yılına kadar geçerli olacak.

Kaynak: The Register