Avustralya Borsasının 14 Milyon Dolarlık Blockchain Fiyaskosu: Yalan Bildiriye Dev Ceza!

Avustralya Menkul Kıymetler Borsası'nın (ASX), COBOL dilinde yazılmış ve oldukça eskiyen çekirdek takas ve işlem takip sistemi CHESS'i blockchain (blokzincir) tabanlı modern bir altyapıyla değiştirme hayali tam bir fiyaskoyla sonuçlandı. Projenin iptal edilmesinin ardından borsa, yatırımcıları kandırdığı gerekçesiyle **20.5 milyon Avustralya Doları (yaklaşık 14.2 milyon ABD Doları)** para cezasına çarptırıldı.

ASX, 2017 yılında başlattığı projeyle operasyonel riskleri azaltmayı ve verimliliği artırmayı amaçlıyordu. Ancak blockchain mimarisine geçiş süreci sürekli ertelendi ve hedeflenen teslim tarihlerinin çok gerisinde kaldı. Buna rağmen borsa, Şubat 2022'de projenin *"oldukça iyi gittiğini ve test ortamlarının başarıyla çalıştığını"* iddia eden resmi bir bildiri yayınladı.

Yatırımcıları Yanıltan Borsa Mahkemelik Oldu

Projenin teknik zorluklar nedeniyle tamamen terk edilmesinin ardından Avustralya Menkul Kıymetler ve Yatırım Komisyonu (ASIC), ASX'e yanıltıcı beyanda bulunduğu gerekçesiyle dava açtı. Halka açık bir borsa şirketi olan ASX, iddiaları kabul ederek uzlaşma yoluna gitti. Avustralya Federal Mahkemesi, borsanın hatasını kabul etmesini göz önünde bulundursa da piyasa güvenini sarstığı gerekçesiyle 20.5 milyon AUD para cezasına ek olarak ASIC'in 3 milyon AUD mahkeme masrafını da ödemesine hükmetti.

Devlet Raporuna Göre Proje Neden Başarısız Oldu?

Avustralya parlamentosu tarafından yayınlanan resmi rapora göre, projenin başarısız olmasının arkasındaki temel nedenler şu şekilde sıralandı:

• Hedeflerin Tanımlanamaması: ASX, geçiş yapmak istediği blockchain sisteminin amaçlarını ve sınırlarını net bir şekilde belirlemedi.
• Planlama ve Dağıtım Çakışması: Proje devam ederken sürekli yeni gereksinimler eklendi ve bu durum planlama ile entegrasyon aşamalarının çakışmasına neden oldu.
• Ölçeklenebilirlik Sorunu: Blockchain altyapısının, bir borsanın milisaniyeler düzeyinde gerçekleşen yoğun işlem trafiğini (CHESS yükünü) gerçekten kaldırıp kaldıramayacağı hiçbir zaman tam olarak test edilemedi ve riskler yönetilemedi.

Proje ilk duyurulduğunda blokzincir topluluğu, bu girişimi dağıtık defter teknolojisinin (DLT) borsalar gibi kritik ve devasa sistemlerde de kullanılabileceğinin en büyük kanıtı olarak göstermişti. Ancak yaşanan bu 14 milyon dolarlık fiyasko, blokzincir teknolojisinin her alanda kurtarıcı olmadığını bir kez daha kanıtlamış oldu.

Kaynak: The Register