Büyük Hadron Çarpıştırıcısı Kapandı: Yüksek Işıltılı Halefi İçin Yol Açılıyor

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC) Kapandı: Yüksek Işıltılı Halefi İçin Yol Açılıyor

Dünyanın en büyük ve güçlü parçacık hızlandırıcısı olan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC — Large Hadron Collider), geçici olarak kapatıldı. Bu kapatma, CERN'in yeni nesil hızlandırıcısı Yüksek Işıltılı LHC (HL-LHC — High-Luminosity Large Hadron Collider) için gerekli altyapı çalışmalarını başlatmak amacıyla gerçekleştirildi.

LHC ve HL-LHC: Temel Farklar

HL-LHC Ne Zaman Devreye Girecek?

HL-LHC projesinin 2029 yılında tamamlanması planlanıyor. Bu yükseltme çalışmaları sırasında LHC, uzun bir bakım dönemine girecek. CERN'in duyurusuna göre yükseltme kapsamında 150'den fazla süperiletken (superconducting) mıknatıs değiştirilecek ve yeni odaklama (focusing) sistemleri kurulacak.

Bilimsel Önemi

LHC, 2012 yılında Higgs bozonu'nun keşfini mümkün kılarak fizik tarihine geçmişti. HL-LHC ise 10 kat daha yüksek ışıltısıyla saniyede çok daha fazla çarpışma üretecek ve bu sayede bilim insanlarına:

• Higgs bozonunun özelliklerini çok daha ayrıntılı inceleme fırsatı
• Karanlık madde (dark matter) adayı parçacıklar için daha hassas arama
• Standart Model'in (Standard Model) ötesinde yeni fizik bulguları keşfetme imkânı

sunacak. Fizik tarihinde bir sonraki devrim, HL-LHC'nin verilerinden doğabilir.

Komplo teorisyenlerini hayal kırıklığına uğratmak pahasına da olsa belirtmek gerekir: HL-LHC'nin de "evreni yok etme" ihtimali LHC ile aynı düzeyde, yani sıfıra yakın. 🙂

Kaynak: The Register