İngiltere’de Kamu Hizmetlerinde IT Felaketi: 1.7 Milyon Emekliyi Mağdur Eden Yazılım Krizinin Perde Arkası!

Devlet Sınıfta Kaldı: 1.7 Milyon Emeklinin Maaşını Kilitleyen Yazılım Geçişi

İngiltere’de kamu hizmetlerinin dijitalleşme süreçlerini yürüten en büyük IT ve altyapı yüklenicisi Capita, Kamu Hizmeti Emeklilik Şeması (CSPS) sisteminin yeni sürümünün fırlatılmasında yaşanan devasa teknik aksaklıklar nedeniyle tarihinin en büyük krizlerinden birini yaşıyor. Sistemin devreye girmesiyle birlikte 1.7 milyon emeklinin maaş ödemeleri kilitlendi. Yaşanan felaketin ardından Capita, 2026 yılı faaliyet karı beklentisini 40 milyon sterlin düşürürken, şirketin borsadaki hisseleri bir günde yüzde 9 değer kaybetti.

Bu kriz, devletlerin kritik IT altyapılarını özel yüklenicilere (outsourcing) devretmesinin yarattığı ulusal güvenlik ve operasyonel dayanıklılık risklerini bir kez daha gündeme taşıdı.

Otomasyon Yalanı ve Personel Kesintileri

Capita’nın emeklilik sisteminde yaşadığı çöküşün arkasında, teknoloji dünyasında sıkça karşılaşılan "aşırı iyimser otomasyon" vaatleri yatıyor.

Parlamento spending komisyonunun hazırladığı rapora göre krizin gelişim aşamaları şu şekilde gerçekleşti:

• Yetersiz Personel Öngörüsü: Capita, ihaleyi kazanabilmek için sistemin yeni otomasyon özelliklerine güvendiğini belirterek personel sayısını bir önceki sağlayıcıya göre ciddi oranda azalttı. Hükümete sunulan teklifte, "akıllı sistemlerin iş yükünü azaltacağı ve daha az insana ihtiyaç duyulacağı" savunuldu.
• Yetişmeyen Teknoloji: Sistem lansman tarihine yaklaşıldığında otomasyon yazılımlarının zamanında tamamlanamayacağı anlaşıldı. Şirket son dakika hamlesiyle operasyonu kurtarmak için geçici personel takviyesi yapsa da geçmiş dönemden kalan veri yığınlarının aktarılamaması sistemi tamamen kilitledi.
• Oligopolcü Pazar Baskısı: Hükümet yetkilileri, 1.7 milyon kişiyi etkileyen bu skandala rağmen Capita ile olan sözleşmeyi iptal edemediklerini itiraf etti. Çünkü ülkede bu büyüklükte bir emeklilik operasyonunu devralabilecek sadece iki nitelikli şirket bulunuyor ve sistemin bir gecede ikame edilmesi imkansız.

Devlet Hizmetleri Geri İstiyor: "Insourcing" Çıkmazı

Yaşanan skandalların ardından İngiltere Hükümeti, Nisan 2027’den itibaren yürürlüğe girecek yeni bir yasal düzenleme hazırladı. Buna göre, 1 milyon sterlinin üzerindeki tüm kamu ihaleleri, yenilenmeden önce **devlet bünyesine geri alınabilirlik (insourcing)** süzgecinden geçirilecek. Hükümet, kritik verileri ve sistemleri harici şirketlerin elinden alarak kamusal denetimi artırmak istiyor.

Ancak bu politikanın önünde çok ciddi pratik engeller var. Siber güvenlik ve yazılım mühendisliği alanındaki nitelikli uzmanları işe almak isteyen devlet kurumları, özel sektörle rekabet edebilecek maaş skalalarına ve esnek insan kaynakları yapılarına sahip değil. Hükümetin "Roadmap for Modern Digital Government" planı kapsamında dijital liderlik ve kültür reformu sözü vermesine rağmen, personel eksikliği ve liyakat sorunları devam ediyor. Sonuç olarak, devletin kendi dijital kaslarını geliştirene kadar Capita gibi dev yüklenicilere bağımlı kalmaya devam edeceği öngörülüyor.

Kaynak: The Register