Malezya'nın IP Adreslerini Kontrol Etme Girişimi APNIC ile Kriz Çıkardı!

Malezya hükümetinin, ülkedeki IP adresleri ve otonom sistem numaralarının (autonomous systems numbers - AS numbers) yönetimini tek taraflı olarak kontrol altına alma ve kendi Ulusal İnternet Kayıt Defteri'ni (National Internet Registry - NIR) kurma girişimi, Asya-Pasifik bölgesinin internet kaynaklarını yöneten APNIC (Asian Pacific Network Information Center) engeline takıldı. Bu hamle, küresel internet yönetişiminde (internet governance) kriz senaryolarını tetikledi.

Küresel İnternet Altyapısı ve Ağ Haritası — Malezya'nın IP adreslerini kendi denetimine alma isteği APNIC kuralları ile çatışıyor. / **Görsel Kaynağı:** Theregister

Ulusal İnternet Kayıt Defteri (NIR) Nedir?

NIR'lar, bölgesel internet kayıt kuruluşları (Regional Internet Registries - RIR) kurulmadan önceki eski internet döneminden kalma yapılardır. Dünya genelinde sadece Çin, Hindistan, Japonya ve Brezilya gibi sınırlı sayıda ülkede (toplamda 9 ülkede) aktif olarak bulunmaktadır. APNIC, 2012 yılında yeni NIR başvurularını durdurmuş ve 2024 yılında bu moratoryumu kalıcı hale getirmiştir.

Malezya İletişim ve Multimedya Komisyonu (MCMC) ise, yayınladığı yeni yasa taslağı çalışmasında IP adresleri ve AS numaralarını kendi yetki alanına alarak ulusal düzeyde bir NIR modeli oluşturmak istediğini duyurdu.

Merkeziyetçilik ve Siyasi İstismar Riskleri

İnternet altyapı uzmanları ve Birleşmiş Milletler (UN), internet kaynaklarının dağıtımının tek bir ülkenin tekelinde değil, çok paydaşlı (multi-stakeholder) bölgesel organizasyonlar tarafından yönetilmesi gerektiğini savunuyor. Eğer her ülke kendi NIR yapısını kurarsa ortaya çıkabilecek başlıca riskler şunlardır:

Siyasi İstismar: Hükümetlerin, muhalif grupların veya beğenmedikleri organizasyonların IP adreslerini/erişimlerini politik amaçlarla engelleme riski.
Yetki Çakışmaları: Ağ yönetiminde bölgesel kararlarla ulusal yasaların çakışması (overlapping authorities).
Güvenlik ve Stabilite Kaybı: Küresel yönlendirme (routing) tablolarında yaşanabilecek tutarsızlıklar.

NIR Sahibi Ülkeler ve Dağılımı

Şu anda dünya genelinde resmi olarak NIR modelini sürdüren sınırlı sayıdaki ülkeler şunlardır:

Bölgesel Kayıt Kuruluşu	NIR Yetkisine Sahip Ülkeler / Ekonomiler
APNIC (Asya-Pasifik)	Çin, Hindistan, Japonya, Güney Kore, Endonezya, Tayvan, Vietnam
LACNIC (Latin Amerika)	Brezilya, Meksika
Diğer Bölgeler (RIPE, ARIN, AFRINIC)	NIR Yapısı Bulunmuyor (Doğrudan RIR yönetimi)

APNIC ile Çatışma Rotası

APNIC Yönetim Kurulu Başkanı Kenny Huang, MCMC'ye yazdığı resmi mektupta yeni bir NIR oluşturulmasının şu anki APNIC politikalarına göre kesinlikle mümkün olmadığını belirtti. Malezya hükümetinin bu konuda ısrarcı olması durumunda, internet yönetişim dünyasında APNIC ile doğrudan bir çatışma rotasına (collision course) girilmesi kaçınılmaz görünüyor.

APNIC'in Yeni NIR Taleplerini Kabul Etme Olasılığı (Düşük) 5%

Malezya'nın IP Kontrol Talebinde Israr Etme Olasılığı 75%

Sonuç

Malezya'nın bu adımı, internet altyapısının merkezi devlet denetimlerine açılıp açılmaması gerektiğine dair küresel egemenlik tartışmalarını yeniden alevlendirdi. APNIC kurallarının esnetilip esnetilmeyeceği ise 2026 yılı sonunda güncellenecek olan yeni RIR standartlarıyla (ICP-2) netlik kazanabilir.

Kaynak: The Register