Tarihi Apple Lisa Bilgisayarı FPGA ile Yeniden Doğdu: LisaFPGA!

Retro Donanımda Büyük Başarı: Apple Lisa, Modern FPGA Kartında

Kişisel bilgisayar tarihinin en önemli ancak ticari olarak en şanssız modellerinden biri olan 1983 model Apple Lisa, modern teknolojiyle yeniden hayat buldu. Günümüzde çalışan bir Apple Lisa bulmak son derece zor ve pahalıyken, açık kaynaklı yeni bir donanım projesi olan LisaFPGA, bu tarihi bilgisayarı tek bir FPGA (Alan Programlanabilir Kapı Dizisi) çipi üzerinde donanımsal olarak yeniden canlandırmayı başardı.

GitHub üzerinde yayınlanan proje, meraklıların kendi Apple Lisa'larını çok daha makul maliyetlerle inşa etmelerine olanak tanıyor.

Çöplükten Çıkan Tarih: Apple Lisa Nedir?

Apple Lisa, bilgisayar dünyasında grafik kullanıcı arayüzüne (GUI) ve fareye sahip ilk kitlesel pazarı hedefleyen bilgisayardı. Apple, efsanevi Xerox PARC laboratuvarlarını ziyaret ettikten sonra Lisa'nın yönünü tamamen bu arayüze çevirmişti. Ancak 10.000 Doları bulan astronomik çıkış fiyatı nedeniyle Lisa ticari bir fiyaskoya dönüştü ve satılmayan 2.700 adet bilgisayar 1989 yılında Utah'ta bir araziye gömüldü.

Tarihi bilgisayarın yazılım mimarisini korumak adına Apple, 2023 yılında cihazın 40. yıldönümünde Lisa OS işletim sisteminin kaynak kodlarını yayınlamıştı. Projenin arkasındaki geliştirici Alex Anderson-McLeod, geçtiğimiz yıl bu eski kaynak kodları derlemeyi başardı ve edindiği bu derin bilgiyi LisaFPGA projesini tasarlamak için kullandı.

Gelecekte Twiggy Disk Sürücüsü Desteği de Olacak

LisaFPGA projesi hala geliştirilme aşamasında olsa da retro bilgisayar meraklılarından büyük ilgi görüyor. Kartın ilk üretim serisi hızlı bir şekilde tükendi. Projenin öne çıkan donanım detayları şunlar:

• İşlemci ve Arayüz Simülasyonu: Motorola 68000 işlemci mimarisi ve orijinal grafik arayüz çipleri FPGA üzerinde birebir taklit ediliyor.
• Disket Sürücüsü Emülasyonu: Yerleşik ESP32 mikrodenetleyicisi ile sanal disket desteği sağlanıyor (bu özellik şu an geliştirilme aşamasında).
• Orijinal Donanım Bağlantısı: İlerleyen aşamalarda, Apple'ın meşhur ve nadir "Twiggy" disket sürücülerinin de karta doğrudan bağlanabilmesi planlanıyor.

Üretilen ilk LisaFPGA kartları Birleşik Krallık'ta MacEffects üzerinden 264 Sterlin, ABD'de ise Joe's Computer Museum üzerinden 350 Dolar fiyat etiketiyle satışa sunuldu. Yeni parti kartların üretimi için ön siparişler toplanmaya başlandı. Donanım satın almak istemeyenler ise projenin GitHub sayfasından FPGA kodlarını (bitstream) indirerek kendi kartlarını sıfırdan basabiliyorlar.

Kaynak: The Register